Một bảng giá có thể ghi theo lượng, bảng khác lại theo chỉ, còn tin tức quốc tế dùng ounce. Nếu không nắm đơn vị, bạn rất dễ so sánh sai. Bài này gom lại các đơn vị đo vàng thông dụng, cách quy đổi giữa chúng và vài ví dụ tính nhanh.
Lượng (cây)
Ở Việt Nam, đơn vị lớn thường dùng cho vàng là lượng. Nhiều người còn gọi là cây. Hai tên này chỉ cùng một đơn vị.
1 lượng bằng 10 chỉ, tương đương 37,5 gram. Khi bảng giá ghi "đồng/lượng" nghĩa là số tiền cho 37,5 gram vàng loại đó.
Chỉ
Chỉ là đơn vị nhỏ hơn, rất phổ biến khi mua nhẫn hoặc trang sức. 1 chỉ nặng 3,75 gram. Mười chỉ làm thành một lượng.
Ví dụ giả sử bạn mua 2 chỉ vàng. Khối lượng là 2 × 3,75 = 7,5 gram. Nếu mua 5 chỉ, khối lượng là 18,75 gram, tức nửa lượng.
Phân
Dưới chỉ còn có đơn vị phân. Theo cách gọi phổ biến, 1 chỉ bằng 10 phân, nên 1 phân khoảng 0,375 gram. Đơn vị này thường xuất hiện khi cân những món rất nhỏ hoặc khi cửa hàng báo trọng lượng lẻ, ví dụ "1 chỉ 5 phân" nghĩa là 1,5 chỉ.
Hãy hỏi lại người bán nếu bạn chưa chắc cách họ đọc trọng lượng, nhất là với món đồ có số lẻ.
Gram
Gram là đơn vị quốc tế thông dụng, thường dùng để cân chính xác. Trên nhiều món trang sức, trọng lượng được ghi theo gram hoặc cả hai đơn vị.
Từ chỉ sang gram, nhân với 3,75. Từ gram sang chỉ, chia cho 3,75. Ví dụ một món nặng 11,25 gram tương đương 11,25 ÷ 3,75 = 3 chỉ.
Ounce troy
Giá vàng thế giới tính theo ounce troy, ký hiệu oz. 1 ounce troy bằng 31,1035 gram (chính xác hơn là khoảng 31,1034768 gram). Đây không phải ounce thường dùng để cân thực phẩm, nên đừng nhầm hai loại.
Giá thế giới thường ghi bằng đô la Mỹ trên một ounce troy, gọi là XAU/USD. Bạn có thể xem thêm tại giá vàng thế giới.
Bảng quy đổi nhanh
| Đơn vị | Bằng bao nhiêu gram | Ghi chú |
|---|---|---|
| 1 lượng (cây) | 37,5 gram | 10 chỉ |
| 1 chỉ | 3,75 gram | 1/10 lượng |
| 1 phân | khoảng 0,375 gram | 1/10 chỉ |
| 1 ounce troy | 31,1035 gram | đơn vị quốc tế |
Quy đổi giữa lượng và ounce
Từ bảng trên, 1 lượng nặng 37,5 gram còn 1 ounce troy nặng 31,1035 gram. Vì vậy:
- 1 lượng ≈ 37,5 ÷ 31,1035 ≈ 1,2057 ounce troy.
- 1 ounce troy ≈ 31,1035 ÷ 3,75 ≈ 8,29 chỉ, hay khoảng 0,83 lượng.
Con số 1,2057 chính là hệ số dùng khi đổi giá thế giới sang giá theo lượng. Bài giá vàng thế giới và trong nước dùng nó trong công thức quy đổi.
Ví dụ tính nhanh
Ví dụ 1. Giả sử bạn có chiếc nhẫn 3 chỉ. Khối lượng là 3 × 3,75 = 11,25 gram.
Ví dụ 2. Giả sử một thỏi vàng nặng 75 gram. Chia cho 37,5 ra 2 lượng, cũng bằng 20 chỉ.
Ví dụ 3. Giả sử một sản phẩm quốc tế ghi 1 ounce troy. Khối lượng là 31,1035 gram, khoảng 8,29 chỉ.
Các số trên là giả định để minh họa phép tính, không phản ánh sản phẩm hay giá cụ thể.
Đơn vị và tuổi vàng
Đơn vị đo khối lượng không nói lên chất lượng vàng. Hai món cùng 1 chỉ vẫn có thể khác nhau nhiều về lượng vàng thực nếu tuổi vàng khác nhau. Ví dụ 1 chỉ vàng 9999 chứa khoảng 99,99% vàng, còn 1 chỉ vàng 18K chỉ chứa 75% vàng. Tìm hiểu thêm ở tuổi vàng là gì.
Nói cách khác, khi nghe "1 chỉ", hãy hỏi tiếp "tuổi bao nhiêu".
Những lỗi thường gặp khi quy đổi
- Nhầm lượng và ounce: 1 lượng là 37,5 gram, 1 ounce troy là 31,1035 gram, hai số khác nhau.
- Nhầm ounce troy và ounce thường: giá vàng dùng ounce troy.
- Bỏ qua đơn vị bảng giá: có nơi ghi theo lượng, nơi ghi theo chỉ, dễ làm lệch con số gấp mười lần.
- Quên tuổi vàng: cùng trọng lượng nhưng khác tuổi thì lượng vàng khác nhau.
- Làm tròn quá sớm: nên giữ vài chữ số thập phân khi tính, chỉ làm tròn ở bước cuối.
Cách kiểm tra lại phép tính
Một mẹo nhỏ là tính theo gram làm đơn vị trung gian. Đổi mọi thứ sang gram, so sánh rồi đổi ngược lại. Cách này giảm lỗi vì gram là mốc chung cho cả lượng, chỉ và ounce.
Bạn cũng có thể đối chiếu bằng các bảng giá trực tuyến. Xem giá vàng hôm nay để biết đơn vị mà từng bảng giá đang dùng.
Tóm lại
Hãy nhớ ba mốc: 1 lượng = 10 chỉ = 37,5 gram; 1 chỉ = 3,75 gram; 1 ounce troy = 31,1035 gram. Với ba mốc này, bạn có thể đọc hầu hết bảng giá và bản tin vàng mà không bị nhầm.