Khi chọn nhẫn hay dây chuyền, bạn sẽ nghe những cụm như "vàng 18K", "vàng 9999" hay "vàng tây". Đó đều là cách nói về tuổi vàng. Hiểu khái niệm này giúp bạn biết món đồ chứa bao nhiêu vàng thật và vì sao giá mỗi loại khác nhau.
Tuổi vàng là gì
Tuổi vàng thể hiện hàm lượng vàng trong một sản phẩm. Vàng nguyên chất rất mềm, nên nhiều món trang sức được pha thêm kim loại khác để cứng hơn. Tuổi vàng cho biết trong tổng khối lượng, vàng chiếm bao nhiêu phần.
Ở Việt Nam có hai cách ghi chính. Một là theo karat (K), hai là theo phần nghìn, ví dụ vàng 9999 còn gọi là "tuổi 9999".
Hệ karat
Hệ karat chia toàn bộ thành 24 phần. Số K cho biết có bao nhiêu phần trong 24 là vàng. Ví dụ 18K nghĩa là 18 phần vàng trên 24 phần, bằng 75%.
Công thức đơn giản: hàm lượng vàng = số K ÷ 24. Chẳng hạn 14 ÷ 24 ≈ 0,583, tức 58,3%.
Cách ghi theo phần nghìn
Cách này lấy hàm lượng vàng nhân với 1.000 hoặc 10.000. Vàng 9999 có hàm lượng khoảng 99,99%. Một số nơi còn ghi mã như 750 cho vàng 75%, tương ứng với 18K. Hãy xem dấu khắc trên món đồ để biết cách ghi nào được dùng.
Bảng so sánh các mức tuổi
| Tuổi vàng | Hàm lượng vàng | Ví dụ món nặng 1 chỉ (3,75 g) |
|---|---|---|
| 24K / vàng 9999 | khoảng 99,9–99,99% | gần 3,75 g vàng |
| 18K | 75% | khoảng 2,81 g vàng |
| 14K | 58,3% | khoảng 2,19 g vàng |
| 10K | 41,7% | khoảng 1,56 g vàng |
Ví dụ trong cột phải chỉ minh họa phép tính từ tỉ lệ phần trăm. Trọng lượng thực của từng món cần xem trên hóa đơn.
24K và vàng 9999
24K là mức cao nhất của hệ karat, hàm lượng khoảng 99,9–99,99%. Vàng 9999 ghi rõ hơn là 99,99%. Trong đời sống, hai cách gọi này thường được dùng thay cho nhau.
Loại vàng này thường xuất hiện ở vàng miếng và nhẫn trơn. Bạn có thể xem vàng 24K / vàng 9999 để biết chi tiết hơn.
18K, 14K và 10K
Ba mức này thuộc nhóm vàng pha, thường được gọi là vàng tây.
- 18K: 75% vàng, cứng hơn vàng nguyên chất. Xem vàng 18K.
- 14K: 58,3% vàng, cứng hơn nữa. Xem vàng 14K.
- 10K: 41,7% vàng, phần lớn là kim loại pha. Xem vàng 10K.
Càng xuống mức tuổi thấp, lượng vàng trong cùng một trọng lượng càng ít.
Tuổi vàng ảnh hưởng thế nào đến giá
Với cùng trọng lượng, món đồ chứa nhiều vàng hơn thì phần giá trị vàng bên trong cao hơn. Vì vậy một chiếc nhẫn 1 chỉ vàng 9999 thường không cùng mức giá với chiếc 1 chỉ vàng 18K.
Ngoài ra, với trang sức còn có công chế tác và đá. Một món 14K có thể đắt hơn một món 18K nếu thiết kế cầu kỳ hơn. Do đó khi so giá, hãy tách riêng phần giá vàng và phần công.
Tuổi vàng và độ cứng
Nói chung, pha thêm kim loại giúp vàng cứng hơn và giữ dáng tốt hơn. Vàng 24K mềm nên dễ trầy hoặc biến dạng khi đeo hằng ngày. Các mức 18K, 14K, 10K cứng hơn nên thích hợp với món chế tác nhiều chi tiết hoặc gắn đá.
Tuy nhiên độ bền thực tế còn phụ thuộc kim loại pha và cách chế tác, nên đây chỉ là xu hướng chung.
Cách kiểm tra tuổi vàng của món đồ
- Xem dấu khắc: nhiều món có khắc 18K, 750, 14K hoặc 585 ở mặt trong.
- Đọc hóa đơn: hóa đơn nên ghi tuổi vàng và trọng lượng.
- Hỏi người bán: nơi uy tín sẽ giải thích rõ và đưa chứng từ.
- Nhờ cơ sở kiểm định: khi cần xác nhận chắc chắn, hãy mang đến nơi có thiết bị chuyên dụng.
Cách phân biệt thật giả cũng được nói trong bài dấu hiệu nhận biết vàng thật, vàng giả.
Một số hiểu lầm hay gặp
"Vàng 18K là vàng giả." Không đúng. Đây là hợp kim có chứa 75% vàng thật, chỉ là hàm lượng thấp hơn vàng 9999.
"Cùng 1 chỉ thì giá bằng nhau." Không hẳn. Một chỉ chỉ nói về khối lượng, còn lượng vàng thực phụ thuộc tuổi vàng.
"Vàng tây là một mức tuổi cố định." Không. Đây là cách gọi chung cho các mức pha khác nhau, nên cần hỏi rõ là bao nhiêu K. Xem thêm vàng tây.
Tuổi vàng và đơn vị đo
Tuổi vàng nói về chất lượng, còn lượng, chỉ, gram nói về khối lượng. Muốn biết lượng vàng thực trong món đồ, bạn nhân khối lượng với hàm lượng. Ví dụ giả sử món 2 chỉ (7,5 gram) làm từ vàng 14K, lượng vàng khoảng 7,5 × 0,583 ≈ 4,4 gram. Đơn vị đo được giải thích ở bài đơn vị đo vàng.
Tóm lại
Tuổi vàng là thước đo hàm lượng vàng: 24K khoảng 99,9–99,99%, 18K là 75%, 14K là 58,3% và 10K là 41,7%. Khi mua, hãy hỏi cả hai thông tin: khối lượng và tuổi vàng. Chỉ khi có cả hai, bạn mới đọc đúng giá trị món đồ.